Pod koniec lutego 2026 roku Komisja Europejska opublikowała komunikat będący odpowiedzią na Europejską Inicjatywę Obywatelską (ECI) „My Voice, My Choice: For Safe and Accessible Abortion”. To już dwunasta inicjatywa obywatelska, na którą Komisja oficjalnie zareagowała od momentu uruchomienia mechanizmu ECI w 2012 roku.
Aborcja jako kwestia zdrowia publicznego
Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia, w Europie każdego roku dochodzi do około 483 000 niebezpiecznych aborcji. Komisja wskazuje, że niebezpieczna aborcja stanowi kwestię zdrowia publicznego, ponieważ może prowadzić do różnych form uszczerbku na zdrowiu fizycznym oraz poważnego stresu psychicznego, a tym samym stanowić zagrożenie dla życia kobiet.
Kompetencje państw członkowskich a rola Unii Europejskiej
Komisja Europejska podkreśla, że Unia Europejska może wspierać działania państw członkowskich w obszarze zdrowia publicznego, przy jednoczesnym poszanowaniu ich odpowiedzialności za określanie polityki zdrowotnej, a także organizację i świadczenie usług opieki zdrowotnej i opieki medycznej.
Istniejące instrumenty wsparcia na poziomie UE
Po przeanalizowaniu inicjatywy oraz w świetle ograniczeń wynikających z traktatów UE w zakresie kompetencji w obszarze zdrowia publicznego, Komisja wskazuje, że państwa członkowskie mogą korzystać z istniejących instrumentów unijnych w celu poprawy równego dostępu do legalnie dostępnych i przystępnych cenowo usług opieki zdrowotnej, w tym usług bezpiecznego przerywania ciąży.
Wsparcie takie może być zapewniane za pośrednictwem programu Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (ESF+), jeżeli państwa członkowskie wyrażą taką wolę, dobrowolnie i zgodnie ze swoim prawem krajowym, w tym poprzez wykorzystanie lub realokację dostępnych środków w ramach swoich programów ESF+. ESF+ może być wykorzystywany do zwiększania dostępu do legalnie dostępnych, przystępnych cenowo i bezpiecznych usług przerywania ciąży dla kobiet w ciąży.
ESF+ może wspierać działania tych państw członkowskich, przy jednoczesnym zapewnieniu im autonomii w zakresie określania sposobu oraz warunków dostępu do bezpiecznej i legalnej aborcji.
Brak potrzeby nowych instrumentów prawnych
Komisja wskazuje, że ponieważ wsparcie na poziomie UE może być już stosunkowo szybko zapewnione przez państwa członkowskie, które zdecydują się z niego skorzystać, przy wykorzystaniu istniejących instrumentów, nie ma potrzeby proponowania nowych instrumentów prawnych.
Możliwe działania państw członkowskich
W swojej odpowiedzi Komisja podkreśla, że państwa członkowskie mają możliwość wykorzystania środków ESF+ w celu wspierania dostępu do usług przerywania ciąży. Państwa członkowskie, które zdecydują się na wykorzystanie tych środków w tym celu, mogą potrzebować uprzednio zmienić swoje krajowe lub regionalne programy ESF+, aby objąć tego rodzaju działania swoimi priorytetami.
Tło inicjatywy obywatelskiej
Europejska Inicjatywa Obywatelska została wprowadzona na mocy Traktatu z Lizbony jako narzędzie umożliwiające obywatelom wpływanie na agendę Unii Europejskiej. Została uruchomiona w kwietniu 2012 roku. Po rejestracji inicjatywa umożliwia zebranie jednego miliona podpisów obywateli z co najmniej siedmiu państw członkowskich, aby zwrócić się do Komisji o podjęcie działań legislacyjnych w obszarach objętych jej kompetencjami.
Od momentu wprowadzenia mechanizmu zarejestrowano 127 inicjatyw, z czego 14 zakończyło się zebraniem wymaganej liczby podpisów i zostało przedłożonych Komisji do analizy.
Inicjatywa „My Voice, My Choice” została przedłożona Komisji do rozpatrzenia 1 września 2025 roku, po zebraniu ponad 1,1 miliona podpisów obywateli Unii Europejskiej. Jej celem było wezwanie Komisji do zapewnienia wsparcia finansowego państwom członkowskim, które – zgodnie ze swoim prawem krajowym – umożliwiają dostęp do bezpiecznego przerywania ciąży, także dla osób z innych państw członkowskich, w których dostęp do takich usług pozostaje ograniczony.
Znaczenie dla Polski
Stanowisko Komisji Europejskiej nie wprowadza zmian w prawie krajowym państw członkowskich ani nie nakłada nowych obowiązków w zakresie regulacji dotyczących przerywania ciąży. Kompetencje w tym obszarze pozostają po stronie państw członkowskich.
Możliwość wykorzystania środków ESF+ w celu wspierania dostępu do usług opieki zdrowotnej, w tym usług przerywania ciąży, pozostaje uzależniona od decyzji państw członkowskich oraz obowiązujących przepisów prawa krajowego.
Strona www: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_26_472