Od 2016 roku duże przedsiębiorstwa co cztery lata przeprowadzają audyt energetyczny, a z obowiązku zwalnia wdrożony system zarządzania energią ISO 50001 albo system środowiskowy EMAS. Obowiązek wyznacza obecnie wielkość przedsiębiorstwa (zatrudnienie, obrót, suma bilansowa), a nie rzeczywiste zużycie energii. Dyrektywa (UE) 2023/1791 odwraca tę logikę: kryterium staje się średnie roczne zużycie energii ze wszystkich nośników z ostatnich trzech lat. Transpozycją tych regulacji do krajowego ustawodawstwa jest projekt Ustawy o zmianie ustawy o efektywności energetycznej (UC77) przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Obowiązek obejmie zatem również średnie przedsiębiorstwa energochłonne, a część dużych przedsiębiorstw o niewielkim zużyciu energii przestanie mu podlegać. Dla największych odbiorców certyfikowany system ISO 50001 staje się obowiązkiem. Zestawienie bazuje na wersji projektu z 5 marca 2025 r. Dopóki nowelizacja nie wejdzie w życie, obowiązują przepisy z 2016 roku, a progi i terminy mogą się zmienić.
Próg 2,78 GWh – audyt energetyczny przedsiębiorstwa co cztery lata i plan działań
Przedsiębiorca, którego średnie roczne zużycie energii finalnej z trzech ostatnich lat przekroczyło 2,78 GWh, przeprowadza audyt energetyczny przedsiębiorstwa co cztery lata. Pierwszy audyt według znowelizowanych zasad należy wykonać w terminie 12 miesięcy od wejścia ustawy w życie. Audyt sporządza audytor efektywności energetycznej wpisany do wykazu prowadzonego przez Prezesa UDT, niezaangażowany bezpośrednio w audytowaną działalność. Audyt opiera się na danych pomiarowych, obejmuje co najmniej 90% zużycia energii, szacuje potencjał OZE i, gdzie to możliwe, wykorzystuje analizę kosztów cyklu życia zamiast prostego okresu zwrotu. Nowością jest plan działań w zakresie efektywności energetycznej, sporządzany w terminie 45 dni od przeprowadzenia audytu. Plan obejmuje przewidywane oszczędności, środki realizacji zaleceń, harmonogram i wskaźnik ich wdrożenia. Plan aktualizuje się corocznie, publikuje na stronie internetowej przedsiębiorstwa i włącza do sprawozdania z działalności. Dodatkowo corocznie, do 31 marca, przedsiębiorca raportuje całkowite zużycie energii na platformie efektywności energetycznej Prezesa URE.
Próg 23,611 GWh – certyfikowany system zarządzania energią ISO 50001 jako obowiązek
Przedsiębiorca, którego średnie roczne zużycie energii przekroczyło 23,611 GWh (85 TJ), wdraża system zarządzania energią zgodny z Polską Normą, czyli w praktyce ISO 50001. System wymaga certyfikacji przez niezależną jednostkę certyfikującą, a termin wdrożenia upływa 11 października 2027 r. Przewidziano dwa wyjątki: system zarządzania środowiskowego ISO 14001 albo EMAS, jeżeli w jego ramach przeprowadzono audyt energetyczny przedsiębiorstwa, oraz umowę o poprawę efektywności energetycznej wdrażającą niezbędne elementy systemu. O wdrożeniu przedsiębiorstwo zawiadamia Prezesa URE w ciągu 30 dni. Niewdrożenie systemu albo brak planu działań zagrożone są karą pieniężną do 5% przychodu z poprzedniego roku podatkowego. Wdrożenie i certyfikacja systemu wymagają wielomiesięcznych przygotowań, dlatego należy rozpocząć je niezwłocznie.
Od czego zacząć przygotowania – inwentaryzacja zużycia energii
Pierwszym krokiem jest ustalenie, w którym progu znajduje się Twoje przedsiębiorstwo. Wystarczą faktury z trzech ostatnich lat za energię elektryczną, gaz ziemny, ciepło sieciowe i paliwa, przeliczone na wspólną jednostkę energii. Wynik rozstrzyga, czy przedsiębiorstwo podlega obowiązkowi audytu, wdrożenia systemu zarządzania energią, czy żadnemu. Dla przedsiębiorstw z przedziału 2,78–23,611 GWh wdrożony system nadal zwalnia z audytu, więc decyzja jest ekonomiczna: zestawienie kosztu audytu co cztery lata z kosztem utrzymania systemu. Optima RES wykonuje audyty energetyczne przedsiębiorstw oraz przegląd energetyczny, który stanowi bazę danych dla ISO 50001. Certyfikację systemu przeprowadza niezależna jednostka. Usprawnienia z planu działań można również zgłaszać do świadectw efektywności energetycznej (białych certyfikatów), co wymaga jednak odrębnego audytu efektywności energetycznej dla konkretnego przedsięwzięcia, sporządzonego przed jego rozpoczęciem.
Znowelizowane przepisy przenoszą ciężar z jednorazowego raportu na ciągłe zarządzanie: plan, coroczną aktualizację, raportowanie zużycia i sankcje. Przedsiębiorstwa, które przeanalizują zużycie wcześniej, wybiorą rozwiązanie i harmonogram bez presji ustawowych terminów. Kontakt: biuro@optimares.pl. Bezpłatnie zweryfikujemy, czy Twoje przedsiębiorstwo przekracza progi z projektu, i przygotujemy wycenę audytu albo przeglądu energetycznego.